Ngày 2 tháng 8, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, đã khai mạc triển lãm mỹ thuật ứng dụng “Nam Tước – Những mảnh ghép”. Sự kiện này mang đến một không gian nghệ thuật độc đáo và sáng tạo, tôn vinh giá trị của gốm truyền thống Việt Nam và ứng dụng trong lĩnh vực xây dựng, điêu khắc kiến trúc nghệ thuật.

Đến dự lễ khai mạc có nhiều nhân vật quan trọng, bao gồm ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam; nhà sử học Dương Trung Quốc; ông Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam; ông Vương Mạnh Tuấn, Chủ tịch Hội Nghệ nhân làng gốm cổ truyền Bát Tràng; và bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội.

Triển lãm “Nam Tước – Những mảnh ghép” giới thiệu 35 tác phẩm của nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước, thể hiện dấu ấn cá nhân và tư duy sáng tạo độc đáo. Các tác phẩm trưng bày được chia thành ba phần chính. Phần đầu tiên trưng bày các hình khối điêu khắc và trang trí truyền thống bằng chất liệu gốm và đất nung. Phần thứ hai giới thiệu các mảng chạm khắc gỗ, bao gồm những điển tích như “Tứ đại con gà” và bộ cửa 12 cánh Trung Hiếu Môn, tác phẩm giúp nghệ nhân Trần Nam Tước đoạt giải Nhất Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc lần thứ 4 năm 2019. Phần thứ ba trưng bày các bản vẽ tay thủ công và tư liệu thiết kế đã được nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước ứng dụng vào nhiều công trình trong suốt 25 năm làm nghề.

Các tác phẩm tại triển lãm không chỉ mang tính ứng dụng cao mà còn giữ được giá trị nghệ thuật sâu sắc, hòa quyện giữa hơi thở đương đại và nét văn hóa cổ xưa. Phong cách của nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước, người thợ gốm “bách nghệ” tài hoa của làng gốm Bát Tràng, được thể hiện rõ qua các tác phẩm.

Trong triển lãm, Trần Nam Tước đóng vai trò vừa là người nghệ nhân sáng tạo nên tác phẩm, vừa là người kể chuyện, người truyền tải những giá trị văn hóa truyền thống thông qua ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Nghệ nhân Trần Nam Tước chia sẻ về hành trình của mình: “Sinh ra và lớn lên từ vùng quê lúa, tôi đã ngụp lặn với sông hồ và sự mặn mòi của biển cả. Trên lưng trâu, cùng cánh diều no gió, rồi lang thang trên khắp nẻo đường quê, tôi sớm bén duyên với đất và lửa quê mình. Mãi đến năm 1997, tôi mới biết đến gốm Bát Tràng, một dòng gốm có men và có rất nhiều phong cách chế tác để được ‘vùng vẫy’ thoải mái sáng tạo, khám phá bản thân, trải nghiệm cuộc sống và tự do với đất.”

Ông cũng bày tỏ sự kính trọng đối với đất và lửa, đồng thời tri ân những người thợ và bậc tiền nhân đã tạo nên dòng gốm truyền thống. “Sau 30 năm, tôi sinh sống và làm việc trải qua bao thứ nghề, có lẽ gốm mãi là người thầy, mà tôi luôn là một kẻ học trò dốt. Vì đất và lửa không dễ gì cho tôi tùy tiện với nó. Bởi trong đất biết bao nhiêu những linh hồn kim cổ, gửi vào đây xương máu của giống nòi. Nay tôi làm và tri ân những anh hùng kiệt hiệt, nương gốm Bát Tràng là cầu nối cho những người thợ như tôi, được tạo tác và kế truyền những tinh hoa của các bậc tiền nhân thủa trước.”

Triển lãm “Nam Tước – Những mảnh ghép” sẽ diễn ra từ ngày 2 đến 12 tháng 8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Quý khách có thể tham quan và trải nghiệm không gian nghệ thuật độc đáo này.

Trong thời đại số hóa, làng gốm Bát Tràng ven sông Hồng đang chứng kiến sự trở về của nhiều người trẻ nhằm giữ gìn truyền thống và quảng bá gốm Việt thông qua mạng xã hội. Tại đây, thế hệ trẻ đang nỗ lực kết hợp phương pháp truyền thống với công nghệ hiện đại để đưa gốm Bát Tràng đến gần hơn với công chúng.

Anh Nguyễn Minh Quang, 25 tuổi, là một trong những người trẻ đang làm việc chăm chỉ tại làng gốm Bát Tràng. Anh đã tạo lập một trang fanpage trên Facebook và thường xuyên đăng tải video trên TikTok để giới thiệu và bán các sản phẩm gốm của mình. Qua mạng xã hội, anh Minh Quang đã có thể tiếp cận với khách hàng từ khắp nơi trên thế giới và giới thiệu đến họ những sản phẩm gốm thủ công truyền thống của làng gốm Bát Tràng.

Mỗi ngày, anh Minh Quang không chỉ sản xuất gốm mà còn phải xử lý hình ảnh và cung cấp các sản phẩm kiểu mẫu mới đến khách hàng. Thông qua mạng xã hội, khách hàng có thể cảm nhận được công sức làm ra từng chi tiết nhỏ của sản phẩm và đặt hàng trực tuyến. Điều này đã giúp anh Minh Quang và nhiều người trẻ tại làng gốm Bát Tràng có thể tiếp cận với thị trường quốc tế và tăng cường doanh thu.

Người trẻ quay lại làng nghề không chỉ đơn thuần là giữ nghề theo nghĩa truyền thống mà còn là một sự tiếp biến hiện đại. Bằng tư duy thị trường, họ biết khách hàng cần gì và làm sao để tiếp cận khách hàng thông qua các công cụ mạng xã hội. Việc ghi lại toàn bộ hành trình sáng tạo, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến xử lý men và nung lò, đã giúp người xem hiểu rõ hơn về quá trình công phu phía sau mỗi sản phẩm làm từ gốm.

Nghệ nhân Tô Thanh Sơn, người có khoảng 65 năm trong nghề, nhận định rằng thế hệ trẻ đang làm nghề theo cách rất khác nhưng vẫn trân trọng giá trị của nghề gốm. Ông mừng vì các cháu đã làm được điều mà thế hệ chúng tôi chưa từng nghĩ tới: đưa gốm Bát Tràng ra thế giới… chỉ bằng một cú nhấp chuột.

Trong hành trình gìn giữ và phát triển nghề gốm Bát Tràng, lớp người trẻ đang chứng minh họ không chỉ là người thừa kế mà còn là những người kiến tạo. Họ không “đóng khung” mình trong khuôn mẫu cũ mà mạnh dạn thử nghiệm cái mới, kết nối truyền thống với công nghệ hiện đại.