Trong vòng 5 năm, rồng đất Nam Mỹ đã chiếm tới 75% tổng số động vật ngoại lai bị rao bán tại Việt Nam. Vụ việc vừa được công bố cho thấy quy mô buôn bán trái phép đang ngày càng nghiêm trọng, đe dọa cân bằng sinh thái và an toàn môi trường.

Vụ phát hiện 1.354 rồng đất Nam Mỹ tại TP.HCM

Vào ngày 10 và 12 tháng 12 năm 2025, Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm môi trường phối hợp cùng Cục Lâm nghiệp – Kiểm lâm và các đơn vị liên quan đã tiến hành kiểm tra tại bốn hộ dân trên địa bàn TP.HCM. Kết quả, tổng cộng 1.354 con rồng đất Nam Mỹ (Iguana iguana) bị tịch thu.

Chi tiết vụ việc và vi phạm pháp luật

Rồng đất Nam Mỹ không có nguồn gốc tự nhiên ở Việt Nam và được liệt kê trong Phụ lục II của Công ước CITES. Để nuôi hợp pháp, người nuôi phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, đăng ký cơ sở và được cấp mã số. Tuy nhiên, bốn chủ nuôi bị phát hiện không có mã số cơ sở và không thể cung cấp bất kỳ chứng từ nào chứng minh nguồn gốc hợp pháp của các con cá thể.

Tại sao rồng đất Nam Mỹ lại là mối nguy hiểm?

Theo bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, mặc dù loài này thuộc Phụ lục II CITES, ở một số quốc gia nó được xếp vào nhóm ngoại lai xâm hại do khả năng phá vỡ cân bằng sinh thái bản địa.

Tỷ lệ buôn bán và nguồn gốc bất hợp pháp

ENV ghi nhận, từ năm 2020 đến tháng 8/2025, rồng đất Nam Mỹ chiếm khoảng 75% tổng số động vật ngoại lai được rao bán. Trong cùng thời gian, đã có 1.416 vụ việc, 4.465 vi phạm cụ thể và hơn 129.000 cá thể động vật ngoại lai được quảng cáo, buôn bán trái phép.

Phần lớn các cá thể này đến từ nhập lậu hoặc từ các cơ sở nuôi trái phép, dù một số cơ sở đã được cấp phép nuôi thương mại cho các loài bảo vệ cao theo CITES. Thực tế, không có hồ sơ nhập khẩu hợp pháp nào cho các loài này, khiến câu hỏi về nguồn gốc thực tế trở nên cấp bách.

Các biện pháp đề xuất của ENV

Kiến nghị tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường

ENV đã gửi thông cáo đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý chặt chẽ hoạt động nuôi nhốt và buôn bán các loài ngoại lai, nhằm ngăn ngừa các rủi ro sinh thái, sức khỏe cộng đồng và vi phạm pháp luật. Cụ thể, ENV kiến nghị tạm dừng cấp phép nuôi thương mại cho các loài thuộc Phụ lục I CITES cho đến khi có đánh giá toàn diện về tác động.

Hành động tiếp theo

• Hoàn thiện các quy định pháp luật quản lý buôn bán và nuôi nhốt loài ngoại lai.
• Ban hành chỉ đạo cụ thể tới địa phương để tăng cường kiểm soát, ngăn chặn việc thả loài ngoại lai vào môi trường tự nhiên.
• Triển khai chiến dịch thực thi pháp luật trên toàn quốc, giảm thiểu tình trạng nuôi và buôn bán trái phép.

Việc thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp trên không chỉ bảo vệ đa dạng sinh học mà còn góp phần duy trì sức khỏe môi trường cho cộng đồng.

L. Quỳnh

Rồng đất Nam Mỹ (Iguana iguana) đang chiếm tới ba phần tư tổng khối lượng động vật ngoại lai bị buôn bán trái phép ở Việt Nam.

Bối cảnh và quy mô buôn bán

Trong vòng hai ngày 10‑12/12/2025, Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm môi trường phối hợp với Cục Lâm nghiệp – Kiểm lâm đã phát hiện bốn hộ dân ở TP.HCM nuôi nhốt trái phép tổng cộng 1.354 con rồng đất Nam Mỹ. Đây là một trong những vụ việc tiêu biểu phản ánh mức độ lan rộng của thị trường động vật ngoại lai.

Quy định pháp luật và vi phạm hiện hành

Theo CITES (Phụ lục II), rồng đất Nam Mỹ không được phép nhập khẩu, nuôi nhốt hoặc buôn bán tại Việt Nam nếu không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp và mã số cơ sở được cấp. Tuy nhiên, bốn hộ dân bị phát hiện đều không có bất kỳ giấy tờ nào và chưa được cấp mã số.

ENV ghi nhận trong giai đoạn 2020‑2025, loài bò sát này chiếm khoảng 75 % tổng số động vật ngoại lai được rao bán. Tổng cộng 1.416 vụ việc liên quan tới hơn 129.000 cá thể đã được ghi nhận, trong đó phần lớn nhập lậu hoặc do các cơ sở nuôi trái phép cung cấp.

Tác động sinh thái và đề xuất của ENV

Rồng đất Nam Mỹ không chỉ là loài bị liệt kê trong CITES mà còn được xem là “loài ngoại lai xâm hại” ở nhiều quốc gia vì khả năng phá vỡ cân bằng sinh thái bản địa. ENV đã gửi thông cáo kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường:

• Tạm dừng cấp phép nuôi thương mại cho các loài ngoại lai thuộc Phụ lục I CITES cho tới khi có đánh giá toàn diện về tác động.
• Thắt chặt quản lý, kiểm soát hoạt động nuôi nhốt và buôn bán, đồng thời ngăn chặn việc thả loài ngoại lai vào môi trường tự nhiên.
• Triển khai chiến dịch thực thi pháp luật trên toàn quốc để giảm thiểu vi phạm.

Kết luận và hành động cần thiết

Việc nuôi nhốt và buôn bán rồng đất Nam Mỹ không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đặt ra nguy cơ nghiêm trọng cho đa dạng sinh học và sức khỏe cộng đồng. Để bảo vệ môi trường và thực thi CITES, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, cộng đồng và người nuôi.

Bạn có ý kiến gì về việc kiểm soát động vật ngoại lai? Hãy để lại bình luận và chia sẻ bài viết để nâng cao nhận thức cộng đồng.